Maqolada Cho‘lponning “Kecha va kunduz” romanida qo‘llangan shevaga xos va lug‘atlarda qayd etilmagan
leksemalarning semantik xususiyatlari tahlil qilingan. Jumladan, “birushta”, “lo‘mshimoq”, “obiravon
ko‘ynak”, “uzanmoq”, “javdimoq”, “javdishgan” kabi so‘z va so‘z birikmalarining matndagi ma’nosi kontekst
asosida yoritilib, ularning qahramon nutqini individuallashtirish va asarga milliy-hududiy kolorit berishdagi
ahamiyati o‘rganilgan. Shuningdek, Cho‘lponning xalqona leksikadan foydalanishdagi o‘ziga xosligi ochib
berilgan.
Badiiy nutqda dialektizmlar orqali milliy ruhiyatning ifodalanishi (Cho‘lponning “Kecha va kunduz” romani asosida)
Author:
NE’MATOVA Donoxon Saidjalolovna
filologiya fanlari nomzodi, Andijon davlat univеrsitеti O‘zbеk tilshunosligi kafеdrasi dotsenti. E-mail: d.ne’matova1972@gmail.com
Abstract:
Keywords:
shevaga xos so‘zlar
leksema
dialektizm
semantika
badiiy nutq
milliy-hududiy kolorit
References:
1. Quronov D. Adabiyot nazariyasi asoslari. – Toshkent: Akademnashr, 2018. – 480 b.
2. Чўлпон. Асарлар. 4 жилдлик. II жилд. – Тошкент: Академнашр, 2016. – 376 б.
3. Чўлпон. Кеча ва кундуз. – Тошкент: Шарқ, 2000. – 287 б.
4. O‘zbеk tilining izohli lug‘ati / Madvaliyev A., Xudayberganova D. tahriri ostida. VI jildli. 3-jild. L–P. – Toshkent:
G‘.Gulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2023. –844 b.
5. Пардаев М.Ҳ., Тўйчибоев Б.Б. Уструшона қадимда ва илк ўрта асрларда (ёзма ва археологик
манбалар асосида). – Тошкент: “Fan va texnologiya”, 2017. – 316 б.
6. Wikipedia. [Online]. URL: https://en.wikipedia.org/wiki/Abrawan (Date of Access: 18.05.2026)
7. Гидденс Э. Социология. /Тарж. Н.Маматов ва Ж.Бегматов. – Тошкент: Шарқ, 2002. – 848 б.
8. Ўзбек тилининг изоҳли луғати. /З.М.Маъруфов таҳрири остида. II томли. 2-том. С–Ҳ. – Москва:
Русский язык, 1981. – 715 б.
9. Imlo.uz [Elektron manba]. URL: https://imlo.uz/uz/word/javramoq (Murojaat etilgan sana: 16. 02. 26)
10. Дониёров Х., Мирзаев С. Сўз санъати (Маҳорат ва тил ҳақида мулоҳазалар). – Тошкент:
Ўздавнашр, 1962. – 316 б.
11. Дониёров А. Шева унсурларининг бадиий асарларда қўлланиши // Ўзбек тили ва адабиёти. –
1990. – № 6. – Б. 34– 38.
12. Виноградов В.В. О языке художественной литературы. – Москва: Гослитиздат, 1959. – 655 с.
13. Ҳожиев А. Тилшунослик терминларининг изоҳли луғати. – Тошкент: “Ўзбекистон миллий
энциклопедияси” Давлат илмий нашриёти, 2002. – 168 б.
2. Чўлпон. Асарлар. 4 жилдлик. II жилд. – Тошкент: Академнашр, 2016. – 376 б.
3. Чўлпон. Кеча ва кундуз. – Тошкент: Шарқ, 2000. – 287 б.
4. O‘zbеk tilining izohli lug‘ati / Madvaliyev A., Xudayberganova D. tahriri ostida. VI jildli. 3-jild. L–P. – Toshkent:
G‘.Gulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2023. –844 b.
5. Пардаев М.Ҳ., Тўйчибоев Б.Б. Уструшона қадимда ва илк ўрта асрларда (ёзма ва археологик
манбалар асосида). – Тошкент: “Fan va texnologiya”, 2017. – 316 б.
6. Wikipedia. [Online]. URL: https://en.wikipedia.org/wiki/Abrawan (Date of Access: 18.05.2026)
7. Гидденс Э. Социология. /Тарж. Н.Маматов ва Ж.Бегматов. – Тошкент: Шарқ, 2002. – 848 б.
8. Ўзбек тилининг изоҳли луғати. /З.М.Маъруфов таҳрири остида. II томли. 2-том. С–Ҳ. – Москва:
Русский язык, 1981. – 715 б.
9. Imlo.uz [Elektron manba]. URL: https://imlo.uz/uz/word/javramoq (Murojaat etilgan sana: 16. 02. 26)
10. Дониёров Х., Мирзаев С. Сўз санъати (Маҳорат ва тил ҳақида мулоҳазалар). – Тошкент:
Ўздавнашр, 1962. – 316 б.
11. Дониёров А. Шева унсурларининг бадиий асарларда қўлланиши // Ўзбек тили ва адабиёти. –
1990. – № 6. – Б. 34– 38.
12. Виноградов В.В. О языке художественной литературы. – Москва: Гослитиздат, 1959. – 655 с.
13. Ҳожиев А. Тилшунослик терминларининг изоҳли луғати. – Тошкент: “Ўзбекистон миллий
энциклопедияси” Давлат илмий нашриёти, 2002. – 168 б.
For citation:
NE’MATOVA Donoxon Saidjalolovna Badiiy nutqda dialektizmlar orqali milliy ruhiyatning ifodalanishi (Cho‘lponning “Kecha va kunduz” romani asosida) Ilmiy xabarnoma. Seriya: Gumanitar tadqiqotlar – Scientific Bulletin. Series: Humanitarian Studies. 2026. 5(97). 109-117. URL: https://ajhuman.uz/arxiv/778
UZ
RU
EN