So'z o'zlashtirish tillararo aloqani yuzaga keltiruvchi sotsiolingvistik omil sifatida
Автор:
VOSITOV Valijon Abduvaxobovich
filologiya fanlari doktori, Andijon davlat chet tillari instituti Ingliz tili va adabiyoti kafedrasi mudiri, dotsent. E-mail: vositovvalijon7@gmail.com
Аннотация:
O'zbek xalqiga notanish tushuncha va predmetlarning lingvistik tavsifi uchun xarakterli bo'lgan so'zlarni tadqiq qilish tilshunoslikning eng dolzarb muammolaridan sanaladi. XX asrga kelib turkiy o'zlashmalar masalasini tadqiq qilish tilshunoslarda katta qiziqish uyg'otdi. Ingliz tilida paydo bo'lgan turkiy leksik birliklar ijtimoiy-siyosiy jihatdan yoki bevosita hududiy yaqin yashagan til egalarining aloqalari tilshunoslar tomonidan o'rganilgan bo'lsa-da, ammo uzoq masofada yashagan, milliy mentaliteti har xil bo'lgan xalqlarning til aloqalari yetarli darajada o'zbek va chet el tilshunosligida tadqiq etilmagan. Maqolada turkiy leksik birliklarning tillararo aloqaning yuzaga chiqishidagi omil ekanligi va tilshunoslar tomonidan o'rganilishi masalalari tahlil qilingan
Литература:
1. Серебренников Б.А. Взаимодействие языков (Проблема субстрата). // Вопросы языкознания, 1955. - № 1. - С. 7-25.
2. Лабунец Н.В. Русская географическая терминология в ситуации языкового контакта: Автореф. дисс... д-ра филол.наук. - Екатеринбург: 2007. - 46 с.
3. Hoshimov G.M. Lectures on Comparative Typology (Third edition, revised). - Andizhan, 2017. - 100p.
4. Свинцова С.В. Специфика структурно-семантической адаптации заимствований и их функционирование в условиях опосредованных и непосредственных языковых контактов: на материале англо-американизмов в испанском языке Испании и США: Автореф. дисс. ...канд.филол.наук. - Саратов: 2006. - 24 с.
5. Шайхутдинова Р.Р. Англо-русские языковые контакты конца XX - начала XXI вв. В сравнительном освещении: Автореф. дисс... канд. филол. наук. - Казань: 2008. - 23 с.
6. Жлуктенко Ю.А. Проблеми інтерлінгвістики. - Киiв: Видавництво Київського університету ім. Т.Г. Шевченка, 1966. - 135 с.
7. Ҳамдамов Ҳ. Европани титратган туронлик саркарда. [Интернет манба]. URL: https://www.facebook. com/groups/246149995752425/permalink/594870597547028/ (Мурожаат этилган сана: 07.08.23)
8. Бодуэн де Куртенэ И.А. Избранные труды по общему языкознанию. Т. I. - Москва: Изд-во Академии наук СССР, 1963. - 391 с.
9. Щерба Л.В. Яфетический сборник. IV. - Петербург, 1926. - 427 с.
10. Vositov V. Study of Language Contacts by Linguists. Journal of Pedagogical Inventions and Practices, 2022. - Vol. 9. - P. 174-177.
11. Zawadowski L. Les dialects d'origine différente en contact. // Orbis, 1961. - Vol. 10. - № 2.
12. Хауген Э. Языковой контакт // В кн.: Новое в лингвистике. - Москва: Прогресс, 1972. Вып. VI. - С. 61-80.
13. Ильяшенко Т.П. Языковые контакты (на материале славяно-молдавских отношений). - Москва: Наука, 1970. - 205 с.
14. Розенцвейг В. Ю. Языковые контакты. - Ленинград: Наука, 1972. - 80 с.
15. Ахманова О.С. Словарь лингвистических терминов. - Москва: Советская энциклопедия, 1969.- 606 с.
16. Шайхисламов Н. Замонавий тилшунослик йўналиши: Контакт лингвистикаси. // "Scientific Progress" Scientific Journal, 2023. - Vol. 1. Issue 4. - Б. 118-123.
17. Жуманиёзов О. Ўзбек тилидаги герман тиллари ўзлашмалари. - Тошкент: Фан, 1987. - 86 б.
18. Лисник М.В. Лингвистические признаки речевой компрессии в ситуации искусственного билингвизма (русско-французский языковой контакт): Автореф. дисс... канд.филол.наук. - Ярославль: 2005. - 20 с.
19. Щерба Л.В. Языковая система и речевая деятельность. - Ленинград: Наука, 1974. - 427 с.
20. Верещагин Е.М. Психологическая и методическая характеристика двуязычия (билингвизма).- Москва: Московский государственный университет, 1969. - 159 с.
21. Вишневская Г.М. Билингвизм и его аспекты. - Иваново: ИвГУ, 1997. - 98 с.
22. Щерба Л.Б. Избранные работы по языкознанию и фонетике. - Ленинград: Издательство Ленинградского университета, 1958. - 184 с.
23. Зокиров М. Билингвизм ҳодисасининг умумий тавсифи хусусида // Ученый XXI века. 2015. - № 7- 8. - С. 24-27.
24. Дешериев Ю.Д. Проблема создания системы билингвальных понятий и вопросы методики её применения в исследовании // В кн.: Методы билингвальных исследований. - Москва: Наука, 1976. -С. 20-33.
25. Зокиров М.Т. Билингвизм ҳодисасининг умумий тавсифи хусусида // НамДУ Илмий ахборотномаси - Научный вестник НамГУ, 2019. - № 10. - Б. 264-268.
26. Шайхисламов Н. Контакт лингвистикаси ва унинг терминологияси // "Хорижий тилларни ўргатишда замонавий инновацион технологиялардан фойдаланишнинг мақсад ва вазифалари ҳамда долзарб усуллари". Республика миқёсидаги онлайн илмий-амалий анжуман материаллари. - Бухоро, 2020. - Б. 112- 113.
27. Горнунг Б.В. К вопросу о типах и формах взаимодействия языков. // Доклады и сообщения института языкознания АН СССР. - Москва, 1952. - № 2. - С. 3-7.
28. Баранникова Л.И. О языковых контактах. / В кн.: Взаимодействие и взаимообогащение языков народов СССР. - Москва, 1969. - С.197-201.
29. Рот А.М. Венгерско-восточнославянские языковые контакты: Автореф. дисс...д-ра фил. наук. - Москва: 1969. - 42 с.
30. Опельбаум Е.В. Восточнославянские лексические элементы в немецком языке. - Киев: Наукова думка, 1971. - 367 с.
31. Вайнрайх У. Языковые контакты. Состояние и проблемы исследования. - Киев: Вища школа, 1979. - 263 с.
32. Абаев В.И. О языковом субстрате. // Доклады и сообщения института языкознания АН СССР.- Москва, 1956. - № 9. - С. 57-69.
33. Weinreich U. Languages in Contact. - New York, 1953. - 263 p.
34. Воситов В. Инглиз тилидаги туркизмларни ўрганиш хусусида // ЎзМУ хабарлари, 2022. - №1/5.- Б. 195-197.
35. Istomina O.B. Language And Social Structure. Modern Journal of Language Teaching Methods (MJLTM). 2018. - № 8(2). - Pp. 151-159.
2. Лабунец Н.В. Русская географическая терминология в ситуации языкового контакта: Автореф. дисс... д-ра филол.наук. - Екатеринбург: 2007. - 46 с.
3. Hoshimov G.M. Lectures on Comparative Typology (Third edition, revised). - Andizhan, 2017. - 100p.
4. Свинцова С.В. Специфика структурно-семантической адаптации заимствований и их функционирование в условиях опосредованных и непосредственных языковых контактов: на материале англо-американизмов в испанском языке Испании и США: Автореф. дисс. ...канд.филол.наук. - Саратов: 2006. - 24 с.
5. Шайхутдинова Р.Р. Англо-русские языковые контакты конца XX - начала XXI вв. В сравнительном освещении: Автореф. дисс... канд. филол. наук. - Казань: 2008. - 23 с.
6. Жлуктенко Ю.А. Проблеми інтерлінгвістики. - Киiв: Видавництво Київського університету ім. Т.Г. Шевченка, 1966. - 135 с.
7. Ҳамдамов Ҳ. Европани титратган туронлик саркарда. [Интернет манба]. URL: https://www.facebook. com/groups/246149995752425/permalink/594870597547028/ (Мурожаат этилган сана: 07.08.23)
8. Бодуэн де Куртенэ И.А. Избранные труды по общему языкознанию. Т. I. - Москва: Изд-во Академии наук СССР, 1963. - 391 с.
9. Щерба Л.В. Яфетический сборник. IV. - Петербург, 1926. - 427 с.
10. Vositov V. Study of Language Contacts by Linguists. Journal of Pedagogical Inventions and Practices, 2022. - Vol. 9. - P. 174-177.
11. Zawadowski L. Les dialects d'origine différente en contact. // Orbis, 1961. - Vol. 10. - № 2.
12. Хауген Э. Языковой контакт // В кн.: Новое в лингвистике. - Москва: Прогресс, 1972. Вып. VI. - С. 61-80.
13. Ильяшенко Т.П. Языковые контакты (на материале славяно-молдавских отношений). - Москва: Наука, 1970. - 205 с.
14. Розенцвейг В. Ю. Языковые контакты. - Ленинград: Наука, 1972. - 80 с.
15. Ахманова О.С. Словарь лингвистических терминов. - Москва: Советская энциклопедия, 1969.- 606 с.
16. Шайхисламов Н. Замонавий тилшунослик йўналиши: Контакт лингвистикаси. // "Scientific Progress" Scientific Journal, 2023. - Vol. 1. Issue 4. - Б. 118-123.
17. Жуманиёзов О. Ўзбек тилидаги герман тиллари ўзлашмалари. - Тошкент: Фан, 1987. - 86 б.
18. Лисник М.В. Лингвистические признаки речевой компрессии в ситуации искусственного билингвизма (русско-французский языковой контакт): Автореф. дисс... канд.филол.наук. - Ярославль: 2005. - 20 с.
19. Щерба Л.В. Языковая система и речевая деятельность. - Ленинград: Наука, 1974. - 427 с.
20. Верещагин Е.М. Психологическая и методическая характеристика двуязычия (билингвизма).- Москва: Московский государственный университет, 1969. - 159 с.
21. Вишневская Г.М. Билингвизм и его аспекты. - Иваново: ИвГУ, 1997. - 98 с.
22. Щерба Л.Б. Избранные работы по языкознанию и фонетике. - Ленинград: Издательство Ленинградского университета, 1958. - 184 с.
23. Зокиров М. Билингвизм ҳодисасининг умумий тавсифи хусусида // Ученый XXI века. 2015. - № 7- 8. - С. 24-27.
24. Дешериев Ю.Д. Проблема создания системы билингвальных понятий и вопросы методики её применения в исследовании // В кн.: Методы билингвальных исследований. - Москва: Наука, 1976. -С. 20-33.
25. Зокиров М.Т. Билингвизм ҳодисасининг умумий тавсифи хусусида // НамДУ Илмий ахборотномаси - Научный вестник НамГУ, 2019. - № 10. - Б. 264-268.
26. Шайхисламов Н. Контакт лингвистикаси ва унинг терминологияси // "Хорижий тилларни ўргатишда замонавий инновацион технологиялардан фойдаланишнинг мақсад ва вазифалари ҳамда долзарб усуллари". Республика миқёсидаги онлайн илмий-амалий анжуман материаллари. - Бухоро, 2020. - Б. 112- 113.
27. Горнунг Б.В. К вопросу о типах и формах взаимодействия языков. // Доклады и сообщения института языкознания АН СССР. - Москва, 1952. - № 2. - С. 3-7.
28. Баранникова Л.И. О языковых контактах. / В кн.: Взаимодействие и взаимообогащение языков народов СССР. - Москва, 1969. - С.197-201.
29. Рот А.М. Венгерско-восточнославянские языковые контакты: Автореф. дисс...д-ра фил. наук. - Москва: 1969. - 42 с.
30. Опельбаум Е.В. Восточнославянские лексические элементы в немецком языке. - Киев: Наукова думка, 1971. - 367 с.
31. Вайнрайх У. Языковые контакты. Состояние и проблемы исследования. - Киев: Вища школа, 1979. - 263 с.
32. Абаев В.И. О языковом субстрате. // Доклады и сообщения института языкознания АН СССР.- Москва, 1956. - № 9. - С. 57-69.
33. Weinreich U. Languages in Contact. - New York, 1953. - 263 p.
34. Воситов В. Инглиз тилидаги туркизмларни ўрганиш хусусида // ЎзМУ хабарлари, 2022. - №1/5.- Б. 195-197.
35. Istomina O.B. Language And Social Structure. Modern Journal of Language Teaching Methods (MJLTM). 2018. - № 8(2). - Pp. 151-159.
Для цитирования:
V.A.Vositov WORD BORROWING AS A SOCIOLINGUISTIC FACTOR CAUSING INTERLINGUAL CONTACT Ilmiy xabarnoma. Seriya: Gumanitar tadqiqotlar - Scientific Bulletin. Series: Humanitarian Studies. 2023.7(75). 73-82.
UZ
RU
EN