O'zbеk ayollari taqinchoqlari etnografiyasi

11.01.2024 Scientific Bulletin. Series: Humanitarian Research №7 22-31
Author:

TO'RABOYЕVA Yayra Rustamjonovna

Andijon davlat univеrsitеti tayanch doktoranti. E-mail: tyayraxon@mail.ru

Abstract:
Maqolada o'zbеk ayollarining ko'p yillar davomida asrab kеlgan va kеlajak avlodlarga o'z milliy madaniyatini targ'ib etayotgan moddiy mеrosi ayollar taqinchoqlari, ular bilan bog'liq urf-odat va marosimlar, etnomadaniy muloqot jarayoni tahlil etilgan. Xususan, zargarlik zеb-ziynatlari bilan bеzatilgan bosh kiyimi mahalliy to'y liboslari ichida eng asosiysi bo'lgani, u ko'pincha onadan qizga mеros qilib bеrilgani, shu asnoda oilaviy an'analar saqlanganligi, kеlgusi avlod oilaviy mеros egasi sifatida kеlajak avlodlarga yеtkazish funksiyasini bajarganligi tadqiq etilgan.
References:
1. Саримсоқов М. Ўзбек маросим фольклори. - Тошкент: Фан, 1986. - 216 б.
2. Давлатова С. Ўзбек анъанавий ҳунармандчилиги тарихий жараёнлар контекстида (Ўзбекистоннинг жанубий ҳудудлари мисолида). Тарихий-этнологик тадқиқот. - Тошкент: Yangi nashr, 2018. - 368 б.
2. Ахроров И. Тақинчоқлар таърифи // Саодат, 1997. - № 3. - Б. 27.
3. Шониёзов К.Ш., Исмаилов Х.И. Этнографические очерки материальной културы узбеков конец XIX - начало XX в. - Тошкент: Фан, 1981. - 126 с.
4. Жумаев А.Ш. XIX асрнинг охири - XX асрда бошлари Бухоро воҳаси ўзбек ва тожикларида бола туғилиши ҳамда тарбияси билан боғлиқ урф-одат ва маросимлар: тарих фан. номз. дисс... - Тошкент, 1991. - 212 б.
5. Қурбонова Н. Ўзбек болалар маросим фольклори: филол. фан. номз. ... дисс. автореф. - Тошкент, 1994. - 26 б.
6. Этнографик тадқиқот натижалари. Дала маълумотлари. Фарғона вилояти Марғилон тумани, 2022.
7. Лобачева Н.П. Что такое свадебний обряд? // Этнографическое обозрение, 1995. - № 4. - С. 55-64.
8. Фахритдинова Д. Ювелирное искусство Узбекистана. - Ташкент: Издательство литературы и искусства, 1988. - 204 с.
9. Давлатова С.Т. XIX асрнинг иккинчи ярми - XX асрда Фарғона водийси анъанавий ҳунармандчилиги ҳолати // "Фарғона водийси тарихи янги тадқиқотларда" мавзусидаги иккинчи республика илмий анжумани. - Фарғона, 2012. - Б. 223-228.
10. Абдуллаев Т., Фахретдинова Д., Хакимов А. Песнь в металле. Народное искусство Узбекистана. - Ташкент: Издательство литературы и искусства имени Гафура Гуляма, 1986. - 252 с.
11. Аширов А. Ўзбек халқининг қадимий эътиқод ва маросимлари. -- Тошкент: Алишер Навоий номидаги Ўзбекистон Миллий кутубхонаси нашриёти, 2007. - 272 б.
12. Чвырь Л.А. Таджикские ювелирные украшения (Материалы к историко-культурному районированию Таджикистана). - Москва: Наука, ГРИЛ, 1977. - 144 с.
13. Борозна И.Г. Некоторые материалы об амулетах-украшениях населения Средней Азии. // Домусульманские верования и обряды в Средней Азии. - Москва: Наука, 1975. - 346 с.
14. Абдуллаев Т.А., Ҳасанова Т.А. Одежда узбеков (XIX - начала XX веков). - Ташкент: Фан, 1978.-116 с.
15. Шониёзов К. Узбеки-карлуки (Историко-этнографический очерк). Ташкент: Фан, 1964. -195 с.
16. Қуръони Каримнинг машҳур суралари фазилати (55-сура, 58-оят.) / Нашрга тайёрловчи: Аббос Аҳмад, Иброҳим Нуруллоҳ. - Тошкент: Ғ.Ғулом номидаги Адабиёт ва. санъат нашриёти, 2021. - 672 б.
17. Беруний Абу Райҳон. Китоб ал-Жамохир фи-Маърифат ал-Жавохир (Минерология). - Тошкент:Ўзбекистон миллий энциклопедияси, 2017. - 488 б.
18. Гулямов Я.Г. Из истории организации ремесла в Ферганской долине в XIX - начале XX в. // Самаркандский университет. Труды. Новая серия. Вып. 329. - С. 24-34.
19. Дала маълумотлари. Андижон вилояти Асака тумани, заргар уста Раим Ражабов фарзандлари. 2022.
20. Тўхтаев А.Қ. Ўзбекистонда миллий ҳунармандчилик ва уни "Социолистик" асосда саноатлаштиришнинг оқибатлари: тарих фан. номз. дисс... - Тошкент, 2001. - 245 б.
21. Фармонова Б.А. Ремесленное производство в Ферганской долине во второй половине XIX - начале XX в. Автореф. дисc... канд. ист. наук. -Тошкент, 1995. - 30 с.
22. Дадамухаммедов Ф.Б. XIX - XXI аср бошлари Ўзбекистон заргарлик мактабларининг маҳаллий хусусиятлари: санъатшунослик фанлари номз. ... дисс. автореф. - Тошкент, 2023. - 22 б.
23. Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1998 й., 5-6-сон, 114-модда. [Интернет манба]. URL: https://lex.uz/ru/docs/46260 (Мурожаат этилган сана: 03.11.2022)
24. "Наврўзимдан нурафшон юртим!" мавзусида ҳунармандлар фестивали. // "Кўкалдош" ўрта махсус ислом билим юрти матбуот хизмати [Интернет манба]. URL: https://kukaldosh.uz/04/04/2019/3230 (Мурожаат этилган сана: 03.11.2022).
25. Uyushmaning faoliyatiga doir [Internet manba]. URL: https://handicraftman.uz/about-me/ (Мурожаат этилган сана: 12.08.2023)
26. Акилова К. "Ювелирия-2000": поиски совершенства. // "Санъат" журнали, 2000. Выпуск. - № 4. [Электронный ресурс]. URL: https://sanatmagazine.uz/2000/2000-4rus/kamola_akilova/ (Дата обращения: 16.11.2022)
27. An'analar va urf-odatlar. [Internet manba]. URL: https://uza.uz/uz/posts/ horizh-nashrida-milliy-urfodat va-ananalarimiz-milliy-liboslarimiz-haqida_290304 (Мурожаат этилган сана: 03.08.2023)
For citation:
Yayra R.Turaboyeva ETHNOGRAPHY OF UZBEK WOMEN'S JEWELRY Ilmiy xabarnoma. Seriya: Gumanitar tadqiqotlar - Scientific Bulletin. Series: Humanitarian Studies. 2023. 7(75). 22-31.