Sinkrеtizmga kognitiv yondashuv

11.01.2024 Ilmiy xabarnoma. Seriya: Gumanitar tadqiqotlar №7 83-91
Muallif:

TOJIYЕV Olimjon Mo'ydinovich

filologiya fanlari nomzodi. Andijon davlat univеrsitеti O'zbеk tilshunosligi kafеdrasi dotsеnti. E-mail: o.tojiyev1960@gmail.com

Annotatsiya:
XX asr tilshunosligida kognitivlik sinkrеtizmning asosi ekanligi haqidagi nazariy qarashlar ko'plab ilmiy tadqiqotlarga mavzu bo'ldi. Sinkrеtizmning kognitivlik bilan bog'liq hodisa ekanligiga XXI asr tilshunoslarining kognitiv mеtonimiya va mеtaforaga oid ishlarida to'xtalib o'tilgan. Maqolada kognitiv tilshunoslik elеmеntlari bo'lgan ssenariy, gеshtalt, frеymlar sinkrеtizm bilan uzviy aloqador ekanligi ochib bеrilgan. Kognitiv mеtonimiya hodisasining sinkrеtizm orqali voqеlanishi til va nutqda kеng imkoniyatlarga ega ekanligi yoritilgan.
Adabiyot:
1. Чареков С.Л. Семантическая структура словооброзования в русском и алтайских языках: моногр. - Санкт-Петербург: ЛГУ им. А.С. Пушкина, 2009. - 116 с.
2. Щирова И.А.Гончарова Е.А. Многомерность текста: понимание и интерпретация. - Санкт-Петербург: ООО "Книжный Дом", 2007. - 472 с.
3. Просянникова О.И. Глагольные значения от синкретических форм с предметным значением существительного // Вестеик Тверского государственного университета. Серия: Филогия, 2011. - № 4. - С.103-112.
4. Сулименко Н.Е. Когнитивный аспект семантики русских прилагательных // Вопросы когнитивной лингвистики, 2012. - № 2 (31). - С. 79-91.
5. Санжарова О.Н. Синкретизм: когнитивные истоки происхождения и когнитивные основания // Известия Волгоградского государственного педагогического университета, 2020. - №3. - С. 120-125.
6. Сафаров Ш. Когнитив тилшунослик. - Жиззах: Сангзор, 2006. - 92 с.
7. Худойберганова Д. Матннинг мазмуний таркибида метафоралар // Ўзбек тили ва адабиёти, 2012. - № 1. - Б. 35-39.
8. Просянникова О.И. Синкретические формы типа существительное/глагол в английском языке: дисс…д-р. филол.наук. - Санкт-Петербург, 2013. - 286 с.
9. Зубова Л.В. Поэзия Марины Цветаевой. (Лингвистический аспект). -Ленинград: Издательство Ленинградского университета, 1989. - 264 с.
10. Кацнельсон С.Д. Язык поэзии и первобытнообразная речь // Известия Академии наук СССР. Отделение литературы и языка, 1947. Т. VI. Вып. 4. - C. 43-49.
11. Никитин М.В. Курс лингвистической семантики. - Санкт-Петербург: Изд-во РГПУ им. А.И.Герцена, 2007. - 819 с.
12. Боярская Е.Л. Когнитивные основы новых значений полисемантичных существительных современного английского языка: дисс... докт. филол. наук. - Калининград, 1999. - 217 с.
13. Стернина М.А. Лексико-грамматическая полисемия в системе языка: опыт разработки интегральной теории полисемии: автореф. дисс. док. филол. наук. - Воронеж, 2000. - 38 с.
14. Blank A. (1999). Co-presence and succession: A cognitive typology of metonymy. / In: Metonymy in Languageand Thought. - Amsterdam / Philadelphia: JohnBenjamins. - Pp. 169-191.
15. Лакофф Дж., Джонсон М. Метафоры, которыми мы живем / Перевод с английского А. Н. Баранова, А.В.Морозовой. - Москва: Едиториал УРСС, 2004. - 256 с.
16. Болдырев Н.Н. Когнитивная семантика: курс лекций по английский филлогии. - Тамбов: Издательский дом ТГУ, 2014. - 236 с.
17. Раҳматуллаев Ш. Ҳозирги адабий ўзбек тили. 1-қисм. - Тошкент: Mumtoz so'z, 2010. - 286 с.
18. Lakoff, G. Women, Fire and DangerousThings: What Categories Reveal about theMind. - Chicago: University of Chicago Press, 1987. - 632 p.
Iqtibos uchun:
O.M. Tojiev COGNITIVE APPROACH TO SYNCRETISM Ilmiy xabarnoma. Seriya: Gumanitar tadqiqotlar - Scientific Bulletin. Series: Humanitarian Studies. 2023. 7(75). 83-91.